Formy przemocy rówieśniczej (bullyingu)

Formy przemocy rówieśniczej (bullyingu):

• Tradycyjna przemoc (fizyczna, werbalna, wykluczenie społeczne).
• Cyberprzemoc (coraz powszechniejsza, szczególnie wśród młodzieży).
• Mobbing w miejscu pracy (powiązany ze stresem, wypaleniem i rotacją pracowników).

Przyczyny i czynniki ryzyka:

• Indywidualne: niska samoocena, impulsywność, wcześniejsze doświadczenia bycia ofiarą (Menesini & Salmivalli, 2017).
• Społeczne: presja rówieśnicza, niekorzystny klimat szkolny (Hymel & Swearer, 2015).
• Środowiska cyfrowe: anonimowość i stała dostępność sprzyjające cyberprzemocy (Kowalski i in., 2019).

Skutki:

• Ofiary: lęk, depresja, myśli samobójcze, obniżenie wyników w nauce/pracy (Moore i in., 2017; Gaffney i in., 2019).
• Sprawcy: zwiększone ryzyko zachowań antyspołecznych i przestępczości w późniejszym życiu (Ttofi i in., 2011).
• Organizacje: mobbing obniża produktywność i zwiększa absencję (Hoel & Cooper, 2020).

Zapobieganie i interwencje:

• Całościowe programy szkolne (np. program KiVa w Finlandii) wykazują wysoką skuteczność (Kärnä i in., 2013; Salmivalli i in., 2021).
• Edukacja cyfrowa i nadzór rodzicielski ograniczają wpływ cyberprzemocy (Livingstone i in., 2017).
• Polityki antymobingowe i silne przywództwo zmniejszają skalę nękania w pracy (Einarsen i in., 2020).

Perspektywa globalna:
Przemoc rówieśnicza występuje we wszystkich kulturach, ale jej formy i nasilenie różnią się, a ryzyko jest wyższe w środowiskach o dużych nierównościach lub słabych regulacjach (Smith i in., 2016).

Reprezentatywne źródła

• Menesini, E., & Salmivalli, C. (2017). Bullying in schools: The state of knowledge and effective interventions. Psychology, Health & Medicine, 22(sup1), 240–253.
• Kowalski, R. M., i in. (2019). Cyberbullying: Causes, consequences, and interventions. Annual Review of Psychology, 70, 159–185.
• Gaffney, H., i in. (2019). The impact of cyberbullying on mental health: A meta-analysis. Aggression and Violent Behavior, 45, 134–142.
• Hymel, S., & Swearer, S. M. (2015). Four decades of research on school bullying. American Psychologist, 70(4), 293–299.
• Moore, S. E., i in. (2017). Consequences of bullying victimization in childhood and adolescence. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 52(5), 527–541.
• Ttofi, M. M., i in. (2011). Do the victims of school bullies tend to become depressed later in life? A meta-analysis. Journal of Aggression, Conflict and Peace Research, 3(2), 63–73.
• Salmivalli, C., i in. (2021). KiVa antibullying program: Long-term effectiveness and mechanisms of change. Child Development, 92(3), 1015–1033.
• Einarsen, S. V., i in. (2020). Bullying and harassment in the workplace: Theory, research, and practice. CRC Press.
• Smith, P. K., i in. (2016). Bullying, cyberbullying and pupil well-being in schools. Cambridge University Press.
• Hoel, H., & Cooper, C. L. (2020). Workplace bullying and stress. Stress and Health, 36(5), 453–458.